Attualità in corsu 🏔️ – L’ultime nutizie in lingua corsa

"Seguita l’attualità di a Corsica in corsu"

Sassi in pancia : storie d'inghiottiti strani

Sti malati anu u pica, un disturbu di manghjà chÏ li face cunsimà cose chÏ Ún si manghjanu. Li veni a voglia di mette in bocca terra, carta, panni o altre robbe senza nutrimintu, è u facenu spessu.

15/03/2026 12:31

**8 di marzu : « Ùn mollemu micca ! » – Gisèle Pelicot à a partenza di a manifestazione parigina per i diritti di e donne**

È in 150 lochi in Francia, migliaia di persone scendenu in strada per difende i diritti di e donne, *« mai guasi per sempre »*, cum’ellu hà dettu Emmanuel Macron. *« Sò u fruttu di lotte di ogni mumentu, di vittorie strappate cù u coraghju è d’una veglia ch’ellu ci vole à mantene sempre viva »*, hà scrittu nant’à X u presidente di a Ripubblica.

14/03/2026 17:36

U chjucĂ  di e torre hĂ  a capacitĂ  nata di ricunnosce i predatori stranieri

È pischi novelli, quandu si sentenu à u listessu tempu l’urli di un rapace è i segni d’allerta di a so razza, si mettenu in guardia, ma micca se sti rumori venenu da un animale chì ùn li minaccia micca.

14/03/2026 16:33

*In Cà, l’archeulugìa si fà à a manera di ieri – u patrimoniu ivurianu sempre trascuratu*

In Corsica, l’archàulugia hè una di e scienze chì ne campa micca : i ricercatori ùn anu né strumenti per cercà i siti cù a teleghjatura, né laboratorii quì per datà l’oggetti cù u carboniu. Tuttu hè da mandà in Francia, cum’è in tempi antichi, per sapè qualchì cosa. E ricchezze di u passatu restanu sepolte o si perdinu, mentre chì i nostri sapèri si sfunanu senza pudè fà nunda.

14/03/2026 11:38

Alexia Auffèves, a funambula di a mecanica quantica

A diratrice di u laburatori di ricerca Majulab à Singapour, Ún cessa di crià liami trà scienziati è investitori, sia à Grenoble sia in Asia. Fervente di fisica è di filosofia, ha criatu una nova disciplina, l' energitica quantica .

14/03/2026 07:35

**U Furnellu : a lava chjosa a stradona**

Un troncu di a Strada Nazionali 2, chì lega u sudà à l’estu di a Corsica, hè statu blucatu da stu fenomenu chì ùn si vidia cusì da u 2007. A via hè rimasta tagliata, è i viaghjatori anu duvutu piglià altre strade o aspittà chì si sblucassi. Un disastru chì ha fattu parlà, postu ch’ellu hà cumbulatu u trafficu è messu in difficoltà i so abitanti.

13/03/2026 20:39

**U Furmintinu scoppia : a lava taglia a mezza a parte est di a Rèunione**

Trè bracci di lava anu scursu quasi sette chilòmetri nant’à u fiancu di mezughjornu di u vulcanu ch’ellu hà scuppiatu un mese fà. Più di mille persone sò venute à guardà u « spettaculu » di stu fenomenu chì ùn si vidia da u 2007.

13/03/2026 19:09

**Frédéric Moynier, u scienziatu corsu ch’ha pigliatu a Luna**

Ùn omu di grande fama in u mondu per i so travagli, stu scienziatu, maestru in l’analisi di i rapporti isotopici di i metalli, hè unu di i pochi chì maneggia e petre lunari, sia quelle di l’America chì quelle di a Cina. Un veru sapiente in stu campu, chì n’hà visti è studiatu di tutti i lati.

13/03/2026 18:35

U forsythia, u sole d’aprile in fiore

*"A vita segreta di e piante"*. Quessa ulivastra, chì sbarra i so fiori d’oru – spaventevoli à veda – fin’à frivaru o marzu, tene in u fondu di e so corolle un misteru stranu : duie facce in un solu fiore, cum’è se l’albera avissia vulutu ghjucà à l’ingannu cù l’api è u ventu.

13/03/2026 10:39

**À a Réunion, u Piton de a Fournaise spara lava è taglia a strada naziunale trà u sud è u levante**

È a lava hà coperto un pezzu di a RN2, è i paesani è i turisti s’accorcianu tutti per guardà stu spettaculu raru chì sbulvera a vita di l’isula. Da u 2007, micca si n’hà vistu un altru. Ma st’eventu succede in un locu disabitatu, senza periculu per a ghjente o e so cose.

13/03/2026 10:03

*Bioplasticu resistente à l’acqua fatu di scarti naturali*

À partì da scarti naturali di bestiame, un gruppu di scienziati hà fattu un prototipu di plastica tuttu bio. Pò esse adupratu dopu per fà reti di pesca o imballaggi industriali. Una soluzione chì pò aiutà à riduce i scarti è à prutegge l’ambiente.

13/03/2026 07:33

I corbi, per truĂ  e carogne, Ăšn seguitanu micca i predatori : si fidanu Ă  a so memoria.

À in u parcu di Yellowstone, in i Stati Uniti, una ricerca hà dimustratu chì i corvi è e cornacchie si ne tornanu à i lochi induve anu già magnatu, usendu manere furbe chì fin’ora nisunu scienziatu avia capitu. Sò capace di ricurdassi i postu esattu induve anu truvatu à manghjà, è ci tornanu dopu, cù una precisione chì fa stupì.

13/03/2026 05:41

**U privatu s’impone in u Centru Spaziale di a Guyana**

À Kourou, in u locu chì si trasforma, eccu ch’ellu hè arrivatu MaiaSpace, a cumpagnia francese chì travaglia nant’à u primu razzu riutilizabile europeu. Dopu à PLD Space, i spaziali si mettenu quì per fà cresce stu settore, chì hè un di i pilastri di l’economia di a Guyana. A terra conta assai nant’à stu sviluppu per tirà avanti.

12/03/2026 18:04

*I segni incisi nant’à a statuetta di 32.000 anni sarianu a prima scrittura*

À vedi in sti scalfitture nant’à quella finissima sagoma d’omu, scuperta in una grotta di l’Alimagna, i primi segni d’una scrittura ? I sapienti ùn s’accordanu micca. Chì dici ch’ellu hè solu un disegnu, chì dice ch’hè qualchì cosa di più. Sti tacche, fatte cù cura, pò esse un messagiu, o magari solu un tracciu di manu antica. Ma senza sapè di sicuru, restemu cù u dubbiu.

12/03/2026 13:36

*A Barrau, cĂš "TraĂŹ per fedeltĂ ", attacca a scienza via Grothendieck*

*"In un libru chì hè uscitu nant’à i Liens qui libèrent, l’astrufisicu è u filòsofu torna à sfoglià l’opere di u matematicu ch’ellu hà cambiatu tuttu in a geometria algebrica prima di buttassi in a lotta per a terra. Un omu ch’ha fattu saltà i muri di a scienza per piglià u sentieru di l’eculugia, cù u coru in manu è a testa alta."*

12/03/2026 13:03

A nova mètuda pà misurà l'aspansione di l'Univeru cÚ l'undi gravitazionale.

Astrofisici americani anu usatu u segnali d'onde gravitazionali di cui Ăšn si cunnosce l'origine per stimĂ  u valore di a cunstanti di Hubble.

12/03/2026 07:32

**U traghjettu di l’ultratrail in studiu di a scienza**

*"Fà diece mila passi è più"*… Un gruppu di duttori francesi è americani anu fattu pruve seriu nant’à ventitré *traileurs*. Risultatu : corse longhe cusì consumanu i globuli rossi più in fretta, ma i scienziati ci dicenu di stà tranquilli.

12/03/2026 07:32

**I Denti Neri di l’Etna : un fisicu in viaghju nant’à u vulcanu**

*"In stu so raghjone di viaghju, Ghjan’ Lautier-Gaud – chì hà messu in pe’ un arnesu novu nant’à a gravità di l’atomi – ci porta nant’à l’Etna, induve l’hà piantatu per scupà i movimenti di u magmu. U so strumentu, chì pare un miraculu, ci svela i segreti di a muntagna chì fuma, cum’ella respira è si muve sottu à i nostri pedi."*

11/03/2026 13:33

**I anticorpi cum'è metudu anticunceziunali**

À st’ora, si facenu assai studi nant’à sti pruteine naturale per fà un metudu anticuncepitu chì ùn tocca micca à l’urmone. Ma, prima ch’ellu sia prontu per esse vendutu, ci vulerà ancu dieci o quindeci anni.

11/03/2026 05:41

**L’arte dura di rifà l’esperienze scientifiche**

È sti scienziati anu vulutu rifà un’esperienza fatta da un’equipa chjinesa. Ma mancu à a prima tappa ci sò arrivati, è in più anu scupertu un saccu di cose storte in l’articulu di i so culleghi. Un disastru, insomma : o ch’elli anu sbagliatu tuttu, o ch’elli anu volutu fà credè chì avianu trovu chìddu ch’elli nun avianu mai trovu.

10/03/2026 18:39

*Galileu truvatu nant’à e note nant’à u trattatu d’astronomia di Tulemeu*

À u ghjennaghju, nant’à una copia di l’*Almagestu*—libru scrittu nant’à u seculu secondu da u grecu Ptulemeu—hè statu truvatu in margine certi note di manu di u nostru Galileu. Queste scritte ci fanu capì megliu u so caminu di penseri, chì l’hà purtatu à sustene ch’ellu era u Sole, e micca a Terra, u centru di u mondu.

10/03/2026 18:00

**I Francesi dormenu sempre menu, periculu per a salute**

*A studia di l’ISTNV hà dimustratu chì i Franzesi dormenu, in media, solu sei ore è cinquanta minuti per notte. U nostru oriughju naturale hè sempri più sballatu da e nostre abitudini : stà sempre sedutu, e schermi, u rumore…*

10/03/2026 10:02

I pesticidi sbulversanu a biodiversitĂ  micca di i suoli

À scala europea, un studiu hà dimustratu chì sti sustanze campanu sempre in e terre lavorate è ch’ellu ci hè un cambiamentu in u *micru-mondu* di i suddetti terreni. A cosa si tene, è peghju, si vede ancu in i nostri orti è campi.

10/03/2026 07:33

A China, superputenza scientifica nova

È paese vogliu esse in testa in tutte e scienze, soprattuttu in l’astronomia, cù u telescopiu FAST chì hè u so simbolu di sta nova ambizione. E so università è istituti fanu bona figura in certi classificamenti mondiali, ma in medicina, a Cina hà sempre un passu indietru.

09/03/2026 19:35

A fissa cinese d'a Ricerca franzese :  Nun si ghjughemi mè in u stessu cortili 

U gigante asiaticu hè oramai un attore impurtante in a ricerca mundiale, cÚ un aumentu di cullaburazioni internaziunali. In Francia, e preoccupazioni ligate à u rischiu di spiunaggia fremanu ancora u recrutamentu di dutturandi chinesi.

09/03/2026 19:03

**Un mutore quanticu Ă  u casu**

Èssiri francesi anu trovu u modu di rinforzà un segnale di radio misurendu, cusì, e pruprietà d’un pezzu elettronicu. Senza fà troppu, anu pigliatu ciò ch’ellu ci voleva è l’anu fattu cresce, cum’ella venia. Un truccu chì pare simplice, ma chì hà da fà.

09/03/2026 18:34